Tuymans revisited

Zaterdag 10 maart 1990 schreef ik in de gerenommeerde krant Het Volk over een tentoonstelling van Luc Tuymans in De Vereniging voor het Museum van Hedendaagse Kunst, Gent:

'De tentoonstelling kenmerkt zich door schraalheid en afstandelijkheid. Je wordt hier geconfronteerd met de obsessies van een individu. De plastische verwoording valt echter tegen. De schilderijen zijn enkel aanzetten "tot" iets dat nooit wordt gecreëerd. De toeschouwer blijft beduusd en vertwijfeld achter met een groot vraagteken.' En verder:

'In feite lijken deze schilderijtjes gemaakt voor deze ene tentoonstelling. Consequent aan Tuymans' werkwijze en filosofie zou inderdaad zijn dat de werken achteraf vernietigd, hergebruikt of opgestapeld worden, overgeleverd aan de vergetelheid, het tijdeloze, het grote Niets. Deze kunst is te veel niets om iets te zijn. Een groot talent is niet opgestaan uit de hier getoonde verdoemde wereld.'

Heiligschennis! Deze boude taal zou allicht niet meer kunnen anno 2011. Je kan niet meer ongestraft zondigen tegen kunstpausen en ander beschermd onroerend goed. En toch blijft mijn mening twintig jaar later nog overeind... Tuymans: een van de meest overschatte hedendaagse kunstenaars.

Anti-haiku's

Wissant, Noord-Frankrijk

het gerode lipte

aanknaller van

het kersvers ontbetene

*

maaltijd

boom van beleg

met voetgelegde bui

*

de katten als lucht

in de ijzige boom

verduren het nest

*

het smalste

suist tegen

de wetten

*

een boom is

een klein wezen

te groot voor mij

*

er is noder wezen

vruchtgebrande

ijverbrij

Daniel

De canon van 2010

1/ Johann Wolfgang Goethe, Affiniteiten (vertaling: Ria van Hengel)

Magistrale nieuwe vertaling van 'Die Wahlverwandtschaften'. Merkwaardig moderne roman; beroezende leeservaring.

2/ Piet Meeuse, Koorddansen op schrikdraad

Ultrakorte essays vol stilistisch vernuft en passie (=lijden...): 'Het is beter te weten dat je iets gelooft dan te geloven dat je iets weet.'

3/ Louis Paul Boon, Eros en de eenzame man

Een gewaagd-geslaagde synthese tussen goorheid en poëzie: kan dat (nog), mag dat (nog)? Onthutsend actueel.

4/ Jacob Groot, Divina Noir

Poëzie van het grote gebaar, wat barok, overdreven soms, maar ook averechts en botsend met dé taal.

5/ W.G. Sebald, Campo Santo

Elke snipper van deze grootmeester is de moeite; wat precieus, maar toch: wat een heerlijk-meanderende zinnen. Sebald is hard voor zichzelf en voor Duitsland.

6/ Robert Wellagen, Verre vrienden

Jonge literatuur uit Nederland: fris en bizar, vol laconieke leegte. Zou kunnen passen in de Minuit-stal.

7/ Eugène Savitzkaya, Fou trop poli

Mijn Frans schiet tekort om alles te begrijpen, maar toch heb ik het gevoel: dit moet dringend vertaald worden (er is überhaupt weinig vertaald van dit genie uit Wallonië): 'Le fou se remet au mensonge. Il songe. Le fou se remet au roman. Et remet ça, par pur plaisir. Qu'est-ce que la prose? La goutte goutte. Les rats forniquent et sont niqués. Voilà la prose.'

8/ Simon Garfield, Just my Type

Mooi uitgegeven boek over 'typografische dingetjes': over Gill en Comic Sans, over readibility en legibility, over Gutenberg en Ikea... Voor leken en professionelen een aanrader.

9/ Arjen van Veelen, Over rusteloosheid

Een jong classicus die relativerend en badinerend schrijft over de oudjes. Maar ook over zijn strapatsen met internet, Facebook etc. Een onderzoek naar de eigen onrust: 'Wie overal is, is nergens.' (Seneca).

10/ Joke van Leeuwen, Toen mijn vader een struik werd

Lees het begin van het boek en je bent verkocht: 'Toen mijn vader een struik werd, woonden we ergens anders. Ik dacht in die tijd nooit dat het daar ergens anders was. Het was overal ergens anders, behalve waar we woonden.'

Miskerst

de moeder huilt

het blinken schaadt

en droeve herders waken

het kind herschikt

de vormen van weleer

is radeloos van droogte en

buitengewoon verweer

de navel van de morgen

rukt zich toonvast uit

klanken groeien van vertier

het pesten kraakt

er is een chique redding in ’t verschiet

de balans neigt naar de lichte

buitenkant van dingen

hebdom siert de tuigen:

bomenlast en hertenkomst

en kuiten van damast

bij god is het te laat

voor woorden

Daniel

Vormparadijs

het is weer iets zachter in tijden van jaren het geluk is een norm van lijfelijk opzet we moeten het hebben van waanzin & aanzien en tomeloos gerucht hoe goed is het om daar waar je hoort te zijn te bestaan in een volkomen terechte keuze een voederbad van licht en tij gekeurd door de bendes van woede en druk de haardsom is grens van plezier de was is geklaard met zijwit van maagd de paren ontpit door het paradijs van de vorm

Daniel

Het bijna-einde van het boek

foto Heike Dobbelaere

Haard van correlaat

haard van correlaat en bestemming: net niet de eeuw van belangrijkheid net niet de doos die zich opent voor offergave net niet de ijzige raad van bekwaamheid hier is doem die je plukt als het volk zich nest in de plaatsen van tijdelijk gif de toon trekt zich open is minder lawaai dan verlangen een complot van genoegen en weersmaak of een lek in de heffing spin van aarde kijkt neer op de plooi van verlies de adem van redding lust van ogengoed help de dans ontspringen de buil is etter vonk en wonde een tint van ondervel op het te waken kroontje een snuit op uw geraas een tier van pink een hutsekluts van niets een warmte rijp voor de kom van ijltezon buiten de goeding wist men zich uit: ‘die schönheit ist das korrelat der zustimmung’ (o.wiener)

Daniel